«Проблемалық кредиттер қоры» АҚ Қазақстан Республикасының мемлекеттік кепілдігімен берілген мемлекеттік емес қарыздарды сүйемелдеу жөніндегі сенім білдірілген тұлға (агент) функцияларын орындауды жалғастыруда. Бұл жұмыс Құқықтық талап ету құқықтары және мемлекеттік кепілдіктермен жұмыс департаментінің негізгі бағыттарының бірі болып табылады.

Бүгінгі таңда Қор көлік, жол инфрақұрылымы, су шаруашылығы, энергетика және өнеркәсіп салаларындағы ұлттық маңызы бар ірі инфрақұрылымдық және стратегиялық жобаларды сүйемелдеуде. Қордың негізгі міндеті – қарыз алушылардың міндеттемелерінің орындалуын бақылауды қамтамасыз ету, жобалардың іске асырылуын мониторингтеу және кепілдік жағдайларының туындау тәуекелдерін барынша азайту.

Сенім білдірілген агент міндеттемелерін орындау шеңберінде Қор Қазақстан Республикасының мемлекеттік кепілдігімен берілген мемлекеттік емес қарыздар есебінен іске асырылатын жобаларға тұрақты қашықтан және жергілікті мониторинг жүргізеді. Мұндай жұмыс ықтимал тәуекелдерді уақтылы анықтауға және мемлекет пен кредиторлар үшін жобаларды іске асырудың ашықтығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

2026 жылғы сәуірде Талап ету құқықтары және мемлекеттік кепілдіктермен жұмыс департаментінің Жобаларды талдау және агенттік қызмет көрсету басқармасының қызметкерлері бірқатар ірі инфрақұрылымдық жобаларға кезекті жергілікті мониторинг жүргізді.

Мониторинг Қазақстан Республикасының мемлекеттік кепілдіктерін беру туралы Келісімдердің талаптарын орындау шеңберінде жүзеге асырылып, келесі жобаларды қамтыды: «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ; «Қазсушар» РМК; «City Transportation Systems» ЖШС; «Қазарнаулыэкспорт» ШЖҚ РМК.

Жергілікті іс-шаралар барысында Қор мамандары жобалардың нақты іске асырылу барысын, жұмыстарды орындау кестелерінің сақталуын, ағымдағы қаржылық жағдайды және қарыз алушылардың міндеттемелерді орындауын бағалады.

«ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ жобаларын мониторингтеу

Мониторинг барысында жалпы қашықтығы 25 мың шақырымнан асатын халықаралық және республикалық маңызы бар автомобиль жолдарын басқару жөніндегі ұлттық оператор – «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ жобаларына ерекше назар аударылды.

Компания Қазақстанның көлік желісін жаңғыртуға, автомобиль жолдарының сапасын арттыруға және елдің транзиттік әлеуетін дамытуға бағытталған ауқымды инфрақұрылымдық жобаларды іске асыруда.

Мониторинг барысында Қазақстанның оннан астам өңірінде, оның ішінде Қарағанды, Абай, Шығыс Қазақстан, Қызылорда және Ақтөбе облыстарында құрылыс-жөндеу жұмыстарының жүргізіліп жатқаны расталды.

Жол-құрылыс маусымы шеңберінде жалпы ұзындығы 2,1 мың шақырымнан астам автомобиль жолдарында жұмыстар іске асырылуда, оның ішінде келесі негізгі учаскелер бар: «Талдықорған – Қалбатау – Өскемен»; «Мерке – Бурылбайтал»; «Қарағанды – Балқаш»; «Қалбатау – Майқапшағай»; «Ақтөбе – Қандыағаш»; «Атырау – Астрахань»; «Қызылорда – Жезқазған»; «Құрты – Қапшағай»; «Қарағанды – Аягөз – Тарбағатай – Бұғаз»; «Семей – Қайнар»; «Өскемен – Семей».

Қосымша ретінде Қор тарапынан ақылы автомобиль жолдары желісінің белсенді дамуы және жол қозғалысы жағдайын мониторингтеудің цифрлық сервистерін енгізу атап өтілді.

«Қазсушар» РМК жобаларын мониторингтеу

«Қазсушар» РМК жобаларын сүйемелдеу шеңберінде су шаруашылығы объектілерін салу, реконструкциялау және автоматтандыру жөніндегі іс-шаралардың іске асырылуына мониторинг жүргізілді.

Кәсіпорын Қазақстан Республикасының 14 өңірінде жобаларды іске асырып жатқаны анықталды. Ең белсенді жұмыстар Жамбыл, Қызылорда, Түркістан және Жетісу облыстарында жүргізілуде.

Мониторинг барысында суару жүйелерін жаңғыртуға және су ресурстарын басқару тиімділігін арттыруға ерекше назар аударылды. Жүргізілген тексеру нәтижесінде келесі жұмыстар расталды: суару желілерін реконструкциялау; каналдарға күрделі жөндеу жүргізу; суды цифрлық есепке алу жүйесін енгізу; жаңа су шаруашылығы жобаларын іске асыру; ірі су қоймаларын пайдалануға беру.

Аталған жобаларды іске асыру елдің тұрақты сумен қамтамасыз етілуін және агроөнеркәсіптік кешеннің дамуын қамтамасыз ету тұрғысынан стратегиялық маңызға ие.

«City Transportation Systems» ЖШС-нің LRT жобасын мониторингтеу

Қор қызметкерлері сондай-ақ «City Transportation Systems» ЖШС-нің жеңіл рельсті көлік (LRT) жобасына жергілікті мониторинг жүргізді.

Тексеру барысында инфрақұрылымның дайындық деңгейі және жобаның ағымдағы іске асырылу мәртебесі бағаланды.

Мониторинг жүргізу сәтінде жоба қорытынды кезеңде екені анықталды. Атап айтқанда: рельс жолы төсемін төсеу жұмыстары аяқталған; депоның дайындығы қамтамасыз етілген; станцияларда жұмыстар жалғасуда; жылжымалы құрамның сынақтық пайдалануы жүргізілуде; қозғалысты басқарудың автоматтандырылған жүйелерін іске қосу-баптау жұмыстары жүргізілуде.

Жоба қалалық көлік инфрақұрылымын одан әрі дамыту және қоғамдық көлік сапасын арттыру тұрғысынан маңызды мәнге ие.

«Қазарнаулыэкспорт» ШЖҚ РМК қызметін мониторингтеу

Жергілікті мониторинг шеңберінде «Қазарнаулыэкспорт» ШЖҚ РМК қызметіне де тексеру жүргізілді. Аталған мониторинг мыналарды қамтыды: ағымдағы жобалардың іске асырылуын талдау; белгіленген регламенттердің сақталуы; ішкі рәсімдердің орындалуын бақылау; шектеулі таратылатын материалдармен жұмыс тәртібін тексеру.

Жұмыс ақпараттық қауіпсіздік талаптарын және Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасын сақтай отырып жүргізілді.

Мемлекеттік кепілдіктерді сүйемелдеу бойынша жүйелі жұмыс

«Проблемалық кредиттер қоры» АҚ-тың Талап ету құқықтары және мемлекеттік кепілдіктермен жұмыс департаментінің қызметі мемлекеттік кепілдіктер жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге және мемлекет мүдделерін қорғауға бағытталған.

Қор тұрақты негізде: жобалардың іске асырылуын мониторингтейді; қарыз алушылардың қаржылық-экономикалық жағдайын талдайды; қарыздар бойынша міндеттемелердің орындалуын бақылайды; Қаржы министрлігімен және кредиторлармен өзара іс-қимылды қамтамасыз етеді; кепілдік жағдайларының туындау тәуекелдерін барынша азайтады.

Жүргізіліп отырған жұмыс қарыз алушылардың жоғары қаржылық тәртібін және инфрақұрылымдық жобаларды іске асырудың ашықтығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Айта кету қажет, Қорға мемлекеттік кепілдікпен берілген қарыздарды сүйемелдеу жөніндегі сенім білдірілген агент функциялары берілген сәттен бастап, сүйемелденіп отырған жобалар бойынша кепілдік жағдайлары тіркелген жоқ, бұл қолданыстағы мониторинг және бақылау жүйесінің тиімділігін растайды.

Ел экономикасы үшін мониторингтің маңызы

Қор сүйемелдейтін әрбір жоба стратегиялық маңызы бар инфрақұрылымдық объект болып табылады — автомобиль жолдары, сумен жабдықтау жүйелері, көлік объектілері және өңірлердің дамуына әрі ел экономикасына тікелей әсер ететін өзге де жобалар.

Жергілікті мониторинг тек жобалардың іске асырылу барысын бақылауға ғана емес, сонымен қатар Қазақстан Республикасының мемлекеттік кепілдіктер жүйесінің тұрақтылығын уақтылы қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұл халықаралық қаржы институттары мен инвесторлардың Қазақстанға сенімді серіктес ретіндегі сенімін арттырады.