Берешекті қайта құрылымдау Қор алдындағы міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз етуге және берешекті қайтармау тәуекелін төмендетуге бағытталған. Шарттар борышкердің қаржылық-шаруашылық қызметін, төлем қабілеттілігін, қамтамасыз ету сапасын және берешекті өтеу перспективаларын талдау негізінде қалыптастырылады.
Мақсаттары
Қайта құрылымдау не үшін жүргізіледі
Төлем қабілеттілігін қалпына келтіру
Борышкердің қаржылық тұрақтылығын қалпына келтіруге және Қор алдындағы міндеттемелерді орындауға жағдай жасау.
Борыш жүктемесін төмендету
Міндеттемелерді орындау талаптарын борышкердің қаржылық жағдайы мен мүмкіндіктеріне бейімдеу.
Қаражатты барынша қайтару
Қор алдындағы міндеттемелердің мүмкіндігінше толық орындалуын қамтамасыз ететін шараларды таңдау.
Қор бұрын жариялаған практикалық тәжірибе
Қордың қазақ тіліндегі бұрын жарияланған материалдарында аграрлық кәсіпорындарға көрсетілген қолдау мысалдары келтірілген: борыш жүктемесін азайту үшін қарыз шарттары жеңілдетіліп, сыйақы жүктемесі төмендетіліп және өтеу мерзімдері ұзартылған.
2023 жылғы қолдау шаралары кезінде Қор қарызды өтеу шарттарын қайта қарап, төлемдерді кейінге қалдыру тетіктерін қолданған. Бұл кәсіпорындардың өндірістік қызметін жалғастыруына және қаржылық тұрақтылығын сақтауға мүмкіндік берген.
Қарау тәртібі
Қайта құрылымдау қалай қаралады
Борышкердің жазбаша өтініші
Қайта құрылымдау мәселесін қарау борышкердің Қор алдындағы міндеттемелерді орындау жөніндегі ұсыныстары қамтылған жазбаша өтінішінен басталады.
Кешенді талдау
Қор борышкердің қаржылық жағдайын, қызметін, қамтамасыз етуін, берешекті өтеу көздерін және байланысты тәуекелдерді бағалайды.
Шарттарды қалыптастыру
Талдау нәтижелері бойынша нақты берешектің ерекшеліктерін ескере отырып қайта құрылымдау шараларының ықтимал жиынтығы айқындалады.
Уәкілетті органның шешімі
Шешімді Қордың уәкілетті органы жүргізілген талдауды, тәуекелдерді, қамтамасыз ету сапасын және экономикалық орындылықты ескере отырып қабылдайды.
Шарттарды іске асыру
Қабылданған шешімнен кейін келісілген қайта құрылымдау шарттары ресімделіп, борышкердің міндеттемелеріне қолданылады.
Орындалуын мониторингтеу
Қор төлем тәртібін, борышкердің қаржылық жағдайын, кепіл мүлкінің жай-күйін, ковенанттар мен өзге талаптардың орындалуын бақылайды.
Кешенді талдау
Шешім қабылдау алдында не бағаланады
Тәуелсіз мамандар
Мүлікті бағалау, бағалау туралы есептерді тексеру, қаржылық жағдайды талдау және өзге жұмыстар үшін Қор тәуелсіз бағалаушыларды, аудиторлық ұйымдарды, қажет болған кезде консультанттар мен басқа мамандарды тартады.
Ықтимал шешімдер
Қандай шаралар қолданылуы мүмкін
Міндеттеме валютасы
Міндеттеменің валютасын өзгерту.
Мерзімдер мен кесте
Берешекті өтеу мерзімін, тәртібін және кестесін өзгерту.
Кейінге қалдыру және бөліп төлеу
Кейінге қалдыру, бөліп төлеу, жеңілдікті кезең немесе икемді төлем кестесін қолдану.
Төлемдердің кезектілігі
Негізгі борышты, сыйақыны және өзге төлемдерді өтеу тәртібі мен кезектілігін өзгерту.
Сыйақы мөлшерлемесі
Сыйақы мөлшерлемесін немесе оны есептеу тәртібін өзгерту.
Берешек сомаларын қайта қарау
Негізгі борыштың, сыйақының, комиссиялардың, тұрақсыздық айыбының және өзге берешектің жекелеген сомаларын толық немесе ішінара қайта қарау.
Қайта қаржыландыру
Берешекті қайта қаржыландыру.
Мүлікті өтеу есебіне қабылдау
Борышкер немесе үшінші тұлға берген мүлікті міндеттемені өтеу есебіне қабылдау.
Борышты аудару
Қордың келісімімен борышты үшінші тұлғаға аудару.
Қосымша қамтамасыз ету
Қосымша кепілдіктерді, кепілгерліктерді немесе өзге қамтамасыз етуді тарту.
Мүліктің бір бөлігін сату
Берешекті өтеу үшін борышкер мүлкінің бір бөлігін өткізу.
Талап ету құқықтарын өткізу
Талап ету құқықтарын сату немесе басқа тұлғаға беру.
Секьюритилендіру
Заңнамада көзделген секьюритилендіру тетігін қолдану.
Басқаруға қатысу
Борышкердің қаржылық-шаруашылық қызметін басқаруға қатысу.
Аралас тетіктер
Қайта құрылымдау шараларын біріктіру және заңнамада тыйым салынбаған өзге қаржылық сауықтыру тетіктерін қолдану.
Қайта құрылымдаудан кейін не болады
Қор келісілген шарттардың орындалуын мониторингтейді: төлем тәртібі, борышкердің қаржылық жағдайы, кепіл мүлкінің жай-күйі, ковенанттар және өзге міндеттемелер бақыланады.
Қайта құрылымдау шарттары бұзылған жағдайда Қор берешекті өндіріп алу, қамтамасыз етуді өткізу, сотқа жүгіну және заңнамада көзделген өзге шараларды қолдануы мүмкін.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2026 жылғы 9 шілдедегі № 601 қаулысы
Қағидалар қайта құрылымдаудың мақсатын, борышкерді талдау тәртібін, ықтимал шараларды, шешім қабылдауды және шарттардың орындалуын кейінгі мониторингтеуді реттейді.
Жоғарыдағы Қор практикасы бұрын жарияланған материалдар негізінде жеке берілген. Қолданыстағы рәсімдер мен талаптарды айқындау кезінде ресми нормативтік мәтін қолданылады.
Нормативтік құжат
Қағидалардың ресми мәтіні
«Проблемалық кредиттер қоры» акционерлік қоғамының қызмет түрлерін жүзеге асыруы қағидаларын, сондай-ақ ол сатып алатын (сатып алған) активтер мен талап ету құқықтарына қойылатын талаптарды бекіту туралы
Толығырақ